Giữa vùng đồng bằng Phú Hòa có một làng nghề mà từ người trẻ đến người cao tuổi đều có thể tham gia vào từng công đoạn sản xuất. Từ những bó đót tưởng chừng đơn giản, qua đôi bàn tay khéo léo của người dân, chúng trở thành những cây chổi chắc chắn, đẹp mắt và theo các chuyến hàng đi đến nhiều tỉnh thành.
Đó là Làng chổi đót Mỹ Thành, một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của vùng Phú Yên.
Nghề làm chổi tại Mỹ Thành đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Theo lời những người cao tuổi trong làng được ghi nhận năm 2025, nghề đã có lịch sử hơn 100 năm. Làng nghề chính thức được UBND tỉnh Phú Yên công nhận vào năm 2007.
📍 Làng chổi đót Mỹ Thành ở đâu?
Địa chỉ trước sắp xếp: Thôn Mỹ Thành, xã Hòa Thắng, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.
Địa chỉ hiện nay: Khu vực Mỹ Thành, xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk.
Trên bản đồ hiện nay, địa điểm được hiển thị với tên Làng bó chổi Mỹ Thành, thuộc khu vực Phú Hòa 1, Đắk Lắk.
Mỹ Thành là một làng nghề nằm trong khu dân cư chứ không phải khu du lịch khép kín. Nhiều hộ gia đình cùng tham gia các công đoạn sản xuất chổi.
🗺️ Bản đồ Làng chổi đót Mỹ Thành
Tên bản đồ: Làng bó chổi Mỹ Thành
Khu vực: Mỹ Thành, Phú Hòa 1, Đắk Lắk
Khi xây dựng marker trên VietAdventure nên sử dụng tên:
Làng chổi đót Mỹ Thành
Tên khác:
Làng bó chổi Mỹ Thành
Hai tên này vừa phản ánh đúng sản phẩm đặc trưng, vừa giúp người dùng tìm kiếm theo tên đang xuất hiện trên bản đồ.
🌾 Làng nghề hơn 100 năm
Không có tài liệu xác định chính xác người đầu tiên làm chổi tại Mỹ Thành.
Theo những người cao tuổi trong làng, nghề đã xuất hiện từ thời ông bà, cha mẹ của họ và được truyền qua nhiều thế hệ. Một nghệ nhân 80 tuổi được phỏng vấn năm 2025 cho biết nghề tại Mỹ Thành đã tồn tại hơn 100 năm.
Ban đầu, các gia đình chủ yếu tự làm chổi theo quy mô nhỏ.
Khi thị trường phát triển, hoạt động sản xuất dần mở rộng. Các hộ không nhất thiết tự thực hiện toàn bộ quy trình mà có thể chuyên môn hóa từng công đoạn.
Nhà chuyên xử lý đót, nhà làm phần thân, nhà bó cổ, nhà quấn thép hoặc hoàn thiện sản phẩm.
Sự phân công này giúp làng nghề tăng khả năng sản xuất mà vẫn duy trì kỹ thuật thủ công truyền thống.
🧹 Sáu công đoạn làm nên cây chổi Mỹ Thành
Theo người làm nghề tại Mỹ Thành, một cây chổi đót hoàn chỉnh phải trải qua 6 công đoạn chính:
Tướt đót → lăn con → bó cổ → bó cán → bện → gom thành phẩm.
Mỗi công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.
Đặc biệt, bó cổ và bó cán là những bước đòi hỏi sự tỉ mỉ. Người thợ phải điều chỉnh sao cho thân chổi tròn, đều, chắc và có hình dáng đẹp.
Công đoạn bện cũng rất quan trọng vì quyết định độ chắc chắn khi cây chổi được sử dụng trong thời gian dài.
🌾 Tướt đót – bước đầu tiên
Đót là nguyên liệu quan trọng nhất.
Trước khi có thể bó thành chổi, nguyên liệu phải được lựa chọn và xử lý.
Người làm nghề thực hiện công đoạn tướt đót, loại bỏ những phần không cần thiết và chuẩn bị nguyên liệu cho các bước tiếp theo.
Nguồn ghi nhận tại Mỹ Thành xem đây là một trong những bước quan trọng để hình thành cây chổi.
Chất lượng nguyên liệu ảnh hưởng đến độ mềm, độ đều và hình thức của sản phẩm sau khi hoàn thiện.
🧹 Bó cổ và bó cán
Sau khi nguyên liệu được xử lý và tập hợp thành từng phần, người thợ tiến hành tạo hình cho cây chổi.
Phần cổ phải được bó chắc để giữ toàn bộ đót nhưng đồng thời phải tạo hình cân đối.
Nếu bó không đều, cây chổi có thể bị lệch hoặc phần đót phân bố không cân xứng.
Theo người làm nghề được phỏng vấn năm 2025, bó cổ và bó cán là những công đoạn khó nhất, đòi hỏi người làm phải tỉ mỉ để sản phẩm tròn, đều và đẹp.
🪢 Bện chổi – tạo độ chắc chắn
Bện là một công đoạn ảnh hưởng lớn đến độ bền của sản phẩm.
Người thợ phải liên kết các phần của cây chổi sao cho chắc chắn nhưng vẫn giữ hình thức đẹp.
Một cây chổi Mỹ Thành đạt yêu cầu không chỉ quét tốt mà còn phải có hình dáng gọn, chắc và cân đối.
Đó cũng là lý do dù nghề không quá phức tạp để bắt đầu học, việc làm ra sản phẩm đẹp và ổn định vẫn cần kinh nghiệm.
👨👩👧👦 Nghề của cả cộng đồng
Một nét đặc biệt ở Mỹ Thành là nhiều thành viên trong gia đình có thể cùng tham gia làm chổi.
Người lớn tuổi vẫn có thể đảm nhận những công đoạn phù hợp với sức khỏe; những người có kinh nghiệm thực hiện các khâu cần kỹ thuật cao hơn.
Nguồn năm 2025 ghi nhận thôn Mỹ Thành có 845 hộ với 2.872 nhân khẩu, trong đó 161 hộ tham gia làng nghề. Đây là số liệu tại thời điểm nguồn công bố và không nên xem là con số cố định cho các năm sau.
Làng nghề cũng tạo việc làm trực tiếp hoặc liên quan cho hơn 1.000 lao động địa phương theo các ghi nhận trước đây.
🏅 Được công nhận làng nghề năm 2007
Năm 2007, Làng nghề bó chổi Mỹ Thành được UBND tỉnh Phú Yên công nhận làng nghề.
Đây là dấu mốc quan trọng đối với nghề truyền thống của địa phương.
Từ hoạt động sản xuất nhỏ lẻ trong từng gia đình, nghề làm chổi trở thành một ngành nghề nông thôn có tổ chức hơn, góp phần giải quyết việc làm và tạo nguồn thu nhập cho người dân.
📦 Khoảng 100.000 cây chổi mỗi tháng
Một ghi nhận tháng 4/2025 cho biết toàn làng sản xuất trung bình khoảng 100.000 cây chổi đót mỗi tháng.
Đây là con số đáng chú ý đối với một làng nghề thủ công.
Tuy nhiên, sản lượng có thể thay đổi tùy mùa, số đơn hàng và số hộ tham gia, vì vậy VietAdventure nên ghi rõ đây là số liệu được công bố năm 2025, thay vì coi là công suất cố định hiện nay.
🧧 Nhộn nhịp nhất vào mùa Tết
Mặc dù chổi được sản xuất quanh năm, thời điểm nhộn nhịp nhất của Mỹ Thành thường là những tháng trước Tết Nguyên đán.
VTV từng ghi nhận từ cuối tháng 11 đến đầu và giữa tháng Chạp âm lịch, các hộ tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu thị trường. Riêng một ghi nhận mùa Tết năm 2022 cho thấy đơn hàng của 25 hộ sản xuất tăng lên khoảng 200.000 cây chổi trong tháng Tết.
Khi ấy, không khí trong làng trở nên đặc biệt sôi động.
Các bó đót được tập kết, từng công đoạn được thực hiện liên tục và những cây chổi hoàn chỉnh nhanh chóng được đóng thành từng lô để chuyển đi.
🚚 Chổi Mỹ Thành đi nhiều tỉnh thành
Chổi Mỹ Thành không chỉ được tiêu thụ trong khu vực Phú Yên.
Các nguồn ghi nhận sản phẩm đã được đưa đến Gia Lai, Đắk Lắk, Huế, Đà Nẵng, Ninh Thuận và nhiều tỉnh phía Nam.
Điều này giúp nghề duy trì thị trường tương đối rộng và tạo việc làm cho người dân trong làng.
Từ một sản phẩm phục vụ sinh hoạt gia đình, cây chổi đót Mỹ Thành đã trở thành sản phẩm làng nghề được phân phối trên phạm vi rộng hơn.
⭐ Sản phẩm OCOP
Năm 2023, sản phẩm chổi đót Tường Dân được UBND huyện Phú Hòa công nhận sản phẩm OCOP 3 sao.
Đây là một ví dụ về việc sản phẩm truyền thống của Mỹ Thành từng bước được chuẩn hóa và phát triển thành sản phẩm hàng hóa có thương hiệu.
Khi xây dựng dữ liệu VietAdventure, cần phân biệt:
Làng chổi đót Mỹ Thành là toàn bộ làng nghề.
Trong khi chổi đót Tường Dân là một sản phẩm/cơ sở cụ thể thuộc hệ sinh thái sản xuất của làng.
📸 Trải nghiệm làng nghề Mỹ Thành
Mỹ Thành không phải một khu du lịch biểu diễn nghề cố định.
Đây là một làng nghề đang sản xuất thực tế, vì vậy trải nghiệm thú vị nhất là quan sát chính cuộc sống và công việc hằng ngày của người dân.
Nếu đến đúng thời điểm và được hộ sản xuất đồng ý, du khách có thể quan sát:
xử lý đót → tướt đót → lăn con → bó cổ → bó cán → bện → hoàn thiện cây chổi.
Một số nguồn giới thiệu làng nghề cũng đề cập khả năng du khách thử tham gia làm sản phẩm. Tuy nhiên, việc trải nghiệm thực tế phụ thuộc từng hộ và thời điểm, không nên hiểu là dịch vụ cố định luôn có sẵn.
⚠️ Lưu ý khi tham quan
Mỹ Thành là khu dân cư và khu vực sản xuất thực tế.
Khi đến tìm hiểu làng nghề nên xin phép trước khi bước vào nhà hoặc xưởng, hỏi trước khi chụp ảnh người dân và không tự ý cầm nguyên liệu hay sản phẩm đang gia công.
Nếu muốn quan sát nhiều hoạt động sản xuất, thời điểm trước Tết thường có khả năng nhộn nhịp hơn, nhưng mức độ hoạt động thực tế vẫn phụ thuộc đơn hàng của từng năm.
Giá chổi cũng thay đổi theo kích thước, chất lượng nguyên liệu và thời điểm nên không nên sử dụng các mức giá trong bài báo cũ làm giá hiện tại.
🗺️ Gợi ý tuyến khám phá làng nghề
Mỹ Thành có thể kết hợp với các làng nghề khác để hình thành tuyến Làng nghề Phú Yên:
Làng chổi đót Mỹ Thành → Đan đát Vinh Ba → Dệt chiếu cói Phú Tân → Bánh tráng Hòa Đa → Thúng chai Phú Mỹ → Gốm Quảng Đức → Dệt thổ cẩm Xí Thoại.
Nếu mở rộng về phía biển có thể tiếp tục với:
Nước mắm Long Thủy → Nước mắm Mỹ Quang → Nước mắm Gành Đỏ.
Tuyến này thể hiện sự đa dạng của nghề truyền thống vùng Phú Yên thông qua nhiều loại nguyên liệu khác nhau: đót – tre – cói – gạo – đất sét – sợi dệt – cá và muối.
💚 Từ cây đót đến sinh kế của một ngôi làng
Một cây chổi đót có thể là vật dụng rất bình thường trong mỗi gia đình.
Nhưng ở Mỹ Thành, phía sau cây chổi ấy là câu chuyện của một làng nghề đã tồn tại hơn một thế kỷ.
Người này tướt đót, người khác bó cổ, người làm cán, người bện và người gom thành phẩm. Sự phân công giữa các hộ biến một nghề thủ công gia đình thành sinh kế chung của cả cộng đồng.
Qua nhiều thế hệ, những cây chổi Mỹ Thành vẫn tiếp tục được làm ra và theo các chuyến hàng đến nhiều tỉnh thành.
Vì vậy, Làng chổi đót Mỹ Thành không chỉ là nơi sản xuất một vật dụng quen thuộc. Đây còn là nơi lưu giữ kỹ năng thủ công, ký ức nghề nghiệp và câu chuyện lao động của người dân vùng Phú Yên.
