Đập Đồng Cam Phú Yên là một trong những công trình thủy lợi nổi tiếng và có giá trị lịch sử đặc biệt của vùng đất Phú Yên. Con đập nằm chắn ngang sông Ba, giữa hai ngọn núi, tạo nên cảnh quan vừa hùng vĩ vừa mang dấu ấn của một công trình kỹ thuật được xây dựng từ đầu thế kỷ XX.
Không chỉ có nhiệm vụ đưa nước về những cánh đồng rộng lớn của đồng bằng Tuy Hòa, Đập Đồng Cam còn gắn với lịch sử khai phá, sản xuất nông nghiệp và đời sống của nhiều thế hệ người dân Phú Yên.
Ngày nay, đây vừa là Di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, vừa là địa điểm tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu lịch sử đáng chú ý khi khám phá khu vực Phú Hòa.
📍 Đập Đồng Cam ở đâu?
Đập Đồng Cam nằm trên sông Ba, ở phía tây vùng đồng bằng Tuy Hòa.
Điểm Google Maps hiện ghi địa điểm tại:
Xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk.
Đập nằm cách khu vực trung tâm Tuy Hòa một quãng đường không quá xa, thuận tiện để kết hợp với các địa điểm lịch sử và làng quê của vùng Phú Hòa.
🗺️ Địa chỉ trước và sau sáp nhập
Đập Đồng Cam là một công trình kéo dài qua sông nên khi nói địa chỉ cần hiểu rằng đập không chỉ là một điểm nhỏ.
Theo tài liệu địa phương, đầu phía bắc của đập nối với núi Trù Cát, xã Hòa Hội, huyện Phú Hòa; phía nam nối với núi Qui Hậu, xã Sơn Thành Đông, huyện Tây Hòa.
Điểm tham quan Google Maps bạn gửi nằm về phía khu vực Hòa Hội cũ.
Địa chỉ cũ
Xã Hòa Hội, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.
Địa chỉ hiện nay
Xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk.
Địa chỉ cũ của điểm tham quan: Xã Hòa Hội, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.
Địa chỉ hiện nay: Xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk.Bản đồ: Tại đây
Sau sắp xếp hành chính năm 2025, Hòa Hội cùng thị trấn Phú Hòa, Hòa Thắng, Hòa Định Đông, Hòa Định Tây và một phần Hòa An được sắp xếp vào xã Phú Hòa 1.
💧 Công trình thủy lợi gần 100 năm tuổi
Lịch sử của Đập Đồng Cam bắt đầu từ đầu thế kỷ XX.
Công trình được kỹ sư người Pháp thiết kế năm 1917, chính thức khởi công năm 1924 và hoàn thành năm 1932.
Như vậy, tính đến năm 2026, Đập Đồng Cam đã có hơn 90 năm kể từ khi hoàn thành và hơn một thế kỷ kể từ giai đoạn thiết kế ban đầu.
Việc xây dựng trong điều kiện kỹ thuật và giao thông của gần 100 năm trước là một công việc vô cùng khó khăn.
Hàng vạn lượt lao động địa phương đã tham gia vào quá trình xây dựng công trình.
🕯️ Công trình được xây dựng bằng cả mồ hôi và sinh mạng
Đằng sau vẻ đẹp của Đập Đồng Cam là một câu chuyện lịch sử nhiều mất mát.
Theo tài liệu giới thiệu của địa phương, quá trình xây dựng có sự tham gia của hàng vạn lao phu và công nhân, đồng thời hơn 50 người dân Phú Yên đã thiệt mạng trong quá trình thực hiện công trình.
Bởi vậy, Đồng Cam không chỉ là một công trình thủy lợi.
Nó còn lưu giữ ký ức về những con người đã góp sức xây dựng hệ thống dẫn nước làm thay đổi vùng đồng bằng Tuy Hòa.
📏 Con đập dài 688 mét
Đập Đồng Cam có chiều dài khoảng 688 m.
Một đầu nối với núi Trù Cát ở phía bắc, đầu còn lại hướng về núi Qui Hậu ở phía nam.
Vị trí đặc biệt này khiến công trình giống như một dải chắn ngang dòng sông giữa hai sườn núi.
Đập cùng hệ thống thủy nông có hàng nghìn hạng mục lớn nhỏ và hai tuyến kênh chính:
Kênh Chính Bắc
và
Kênh Chính Nam.
Từ đây, nước sông Ba được dẫn về phục vụ sản xuất cho vùng đồng bằng phía dưới.
🌾 Công trình làm thay đổi đồng bằng Tuy Hòa
Giá trị lớn nhất của Đồng Cam không nằm ở việc trở thành một địa điểm check-in.
Vai trò quan trọng nhất của công trình là nước.
Trước khi hệ thống thủy nông hoàn chỉnh, sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên.
Sau khi Đập Đồng Cam và hệ thống kênh dẫn nước được đưa vào vận hành, nguồn nước từ sông Ba có thể được điều tiết và đưa về các vùng sản xuất.
Hai tuyến kênh Chính Bắc và Chính Nam trở thành những “mạch nước” quan trọng của đồng bằng Tuy Hòa.
Chính vì vậy, Đập Đồng Cam gắn rất chặt với lịch sử phát triển nông nghiệp của Phú Yên.
🌊 Đập Đồng Cam vào mùa nước
Cảnh quan Đồng Cam thay đổi rõ rệt theo lượng nước trên sông Ba.
Khi lượng nước phù hợp, dòng nước tràn qua thân đập tạo thành một dải trắng kéo dài giữa hai bờ.
Nhìn từ xa, toàn bộ công trình giống như một thác nước nhân tạo khổng lồ nằm ngang trên sông.
Phía sau là núi.
Phía trước là dòng sông.
Ở giữa là con đập kéo dài hàng trăm mét.
Đây cũng là thời điểm Đồng Cam tạo ấn tượng mạnh nhất về mặt cảnh quan.
☀️ Mùa ít nước lại có một vẻ đẹp khác
Không phải lúc nào Đập Đồng Cam cũng có lượng nước lớn tràn qua.
Vào thời kỳ ít nước, cảnh quan có thể khác hoàn toàn những hình ảnh dòng nước trắng xóa thường thấy.
Nhưng đây lại là lúc dễ quan sát hơn cấu trúc của công trình, những khối đá và địa hình hai bên sông.
Vì vậy, Đồng Cam không có một diện mạo cố định quanh năm.
🏛️ Di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia
Giá trị của Đồng Cam không chỉ được nhìn nhận ở góc độ thủy lợi.
Ngày 05/09/2022, Đập Đồng Cam được xếp hạng Di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
Việc xếp hạng ghi nhận đồng thời nhiều lớp giá trị của công trình:
lịch sử – kỹ thuật – kinh tế – văn hóa – cảnh quan.
Đây là điều khiến Đồng Cam khác với một con đập thủy lợi thông thường.
🧧 Lễ hội Đập Đồng Cam
Một nét văn hóa đặc biệt gắn với công trình là Lễ hội Đập Đồng Cam.
Lễ hội truyền thống được tổ chức vào mùng 8 tháng Giêng âm lịch.
Đây là dịp người dân tưởng nhớ và tri ân những người đã góp công sức, thậm chí hy sinh trong quá trình xây dựng công trình.
Qua thời gian, ngày hội cũng trở thành một hoạt động du xuân quen thuộc của người dân địa phương.
Nếu đến Đồng Cam đúng dịp đầu năm, du khách có thể cảm nhận một không khí hoàn toàn khác so với ngày thường.
📸 Check-in Đập Đồng Cam
Đồng Cam có nhiều góc chụp đặc trưng:
- Toàn cảnh thân đập.
- Dòng nước tràn qua đập.
- Sông Ba.
- Núi Trù Cát.
- Núi Qui Hậu.
- Những khối đá ven sông.
- Hệ thống kênh thủy lợi.
- Cảnh quan núi và sông.
- Không khí lễ hội đầu năm.
Góc đẹp nhất không nhất thiết phải đứng sát dòng nước.
Từ những vị trí cao và an toàn, bạn có thể lấy được toàn cảnh con đập chạy ngang giữa hai ngọn núi.
🌅 Nên đến Đập Đồng Cam lúc nào?
Nếu mục tiêu là chụp phong cảnh, sáng sớm hoặc cuối buổi chiều thường dễ chịu hơn giữa trưa.
Ánh sáng xiên cũng giúp địa hình núi, đá và dòng nước có chiều sâu hơn.
Nếu muốn xem cảnh nước tràn mạnh, cần quan tâm đến tình hình nguồn nước thực tế.
Không nên mặc định mùa mưa là thời điểm thích hợp để đứng gần đập, bởi nước lớn cũng đồng nghĩa với dòng chảy mạnh và mức độ nguy hiểm cao hơn.
⚠️ Không xuống đập khi nước lớn
Đây là lưu ý đặc biệt quan trọng.
Đập Đồng Cam là công trình thủy lợi đang vận hành, không phải công viên nước.
Không nên:
- Đi ra giữa thân đập khi nước đang chảy mạnh.
- Đứng sát mép nước.
- Leo lên các hạng mục công trình.
- Tắm ở vùng dòng chảy nguy hiểm.
- Nhảy xuống nước từ các khối đá.
- Để trẻ nhỏ tự đi gần sông.
- Đi vào khu vực có biển cấm.
Mực nước và dòng chảy trên sông có thể thay đổi.
Một khu vực nhìn có vẻ cạn không đồng nghĩa với việc luôn an toàn.
🚗 Đường đến Đập Đồng Cam
Từ Tuy Hòa có thể đi về phía tây theo hướng Quốc lộ 25, sau đó tiếp tục theo đường địa phương về khu vực Đập Đồng Cam.
Trên Google Maps tìm:
“Đập Đồng Cam”
Điểm bản đồ hiện được ghi tại:
Phú Hòa 1, Đắk Lắk.
Đường vào khu vực đập đi qua nhiều vùng đồng quê, vì vậy hành trình cũng khá phù hợp với những người thích ngắm cảnh nông thôn.
🗺️ Kết hợp khám phá Phú Hòa
Đập Đồng Cam rất thích hợp để kết hợp với các địa danh lịch sử và cảnh quan phía tây Tuy Hòa.
Một hành trình tham khảo:
Tuy Hòa → Gành Đá Hòa Thắng → Thành Hồ → Mộ và Đền thờ Lương Văn Chánh → Đập Đồng Cam.
Đây là cung đường rất khác tuyến du lịch biển quen thuộc.
Thay vì:
bãi biển – đảo – làng chài
hành trình Phú Hòa mang đến:
đồng lúa – gành đá – di tích – sông – đập thủy lợi – làng quê.
🌱 Bảo vệ cảnh quan và công trình
Đập Đồng Cam vừa là di tích vừa là một phần của hệ thống thủy lợi.
Khi tham quan:
- Không xả rác.
- Không vẽ hoặc khắc lên công trình.
- Không phá các hạng mục.
- Không trèo qua khu vực có biển cấm.
- Không xuống nước ở khu vực nguy hiểm.
- Không cản trở hoạt động vận hành công trình.
- Tôn trọng đời sống của người dân địa phương.
Giữ gìn Đồng Cam cũng chính là giữ lại một phần lịch sử của vùng đất Phú Yên.
💙 Đập Đồng Cam – dòng nước làm nên những cánh đồng Phú Yên
Đập Đồng Cam đẹp, nhưng giá trị của công trình lớn hơn rất nhiều so với một địa điểm chụp ảnh.
Đó là câu chuyện về nước, ruộng đồng và con người.
Từ một dòng sông, nước được giữ lại.
Từ con đập, nước đi vào hai tuyến kênh.
Từ những tuyến kênh, nước tiếp tục chảy về đồng ruộng.
Và từ những cánh đồng ấy, nhiều thế hệ người dân Phú Yên đã xây dựng cuộc sống.
Được thiết kế từ năm 1917, khởi công năm 1924 và hoàn thành năm 1932, Đập Đồng Cam đã tồn tại gần một thế kỷ giữa hai ngọn núi bên dòng sông Ba.
Năm 2022, công trình được xếp hạng Di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
Sau sắp xếp hành chính năm 2025, điểm tham quan phía Hòa Hội cũ hiện thuộc xã Phú Hòa 1, tỉnh Đắk Lắk.
Nhưng cái tên Đập Đồng Cam Phú Yên vẫn gắn liền với lịch sử của vùng đất này.
Nếu Gành Đá Đĩa kể câu chuyện về thiên nhiên, Tháp Nhạn kể câu chuyện về văn hóa Chăm, thì Đập Đồng Cam kể câu chuyện về sức người đưa nước về đồng ruộng.
